 |
 |
| |
Astım Astım
ve Hayat TarzınızGünlük Yaşam |
|
Astım tüm yaşamınızı etkileyebilir:
- Duygularınız
- Fiziksel sağlığınız
- Mali durumunuz
- Aileniz
- İşiniz
- Sosyal hayatınız
- Hayat tarzınız
- Yaşam koşullarınız
Astımınızın doğrudan etkilediği başka şeyler de aklınıza gelebilir kuşkusuz. Astım hakkında ne kadar çok şey bilirseniz, onu o kadar etkin biçimde kontrol edebilir ve etkilerini o kadar iyi azaltabilirsiniz. Hayatınıza ettiği etkileri azaltmanın bir yolu, kendinizi (ve başkalarını) astım konusunda eğitmektir. Astımın hayatınızın her yönünü nasıl etkilediğini iyice anlamalısınız. Astımın hayatınıza ettiği etkiyi azaltmak için gerekli adımları ancak böyle atabilirsiniz.
Aile ve arkadaş çevrenizin tepkileri
Astımınızı kontrol etmekten siz sorumlu olsanız da, aileniz ve arkadaşlarınız da önemli bir rol oynayabilir. Durumunuzu ve bunun sizi nasıl etkilediğini anlamaları tabii ki önemlidir. Ancak, astım semptomlarınız başkaları tarafından çok kolay anlaşılamayabilir. Bunun sonucunda, aileniz ve arkadaşlarınızın astımınızdan kuşku duydukları, veya tüm semptomlarınızın kafanızda olduğunu zannettikleri durumlar olabilir. Astım nöbeti geçirdiğiniz zaman büyük bir panik veya korku da yaşadıkları olabilir.
Astımı olan birinin aile üyeleri ve arkadaşları arasında görülen en sık tepki utanç, suçluluk duygusu ve kaçış olabilir. Bazı aile üyeleri, astımınız yüzünden gördüğünüz ilgiyi kıskanabilirler. Bu duyguları ortaya çıkarmaya çalışın ki, anlaşılıp halledilebilsinler.
Astımı olan birinin aile üyeleri ve arkadaşları arasında sık görülen bir diğer tepki aşırı korumacılıktır. Aile üyeleri bazen rahatsızlığınızdan dolayı evin dışında yapılan spor, alışveriş, hatta tatil gibi aktiviteleri kısıtlayabilirler. Ancak, doğru tedbirleri alırsanız, astım aktivitelerinizi geniş anlamda kısıtlamaz. Tüm bu tepkilerin cevabı eğitimdir.
- Aileniz ve arkadaşlarınıza, kötüleşen ve şiddetli astım semptomlarını izah edin.
- Acil telefon numaralarını el altında bulundurun ve yerini aile üyelerine bildirin.
- Mümkünse, bir astım nöbeti durumunda herkese yapacak bir iş verin. Örneğin, birisi acil telefonu ararken, diğeri ilacınızı getirebilir. Böylece, aileniz veya arkadaşlarınızla beraberken bir astım nöbeti geçirirseniz, neler olup bittiğini merak etmek yerine, onlarda bir işe yaradıklarını hissedebilirler.
Hayat tarzında değişiklikler
Bazı insanlar astıma tepki olarak hayat tarzlarını değiştiriyorlar. Örneğin, evden fazla uzaklaşmıyorlar. Partiler, aile gezileri, tatiller, hatta bakkala gitmekten bile sakınıyorlar. Aslında bunların gerisinde yatan korku, evden uzaklaştıklarında geçirebilecekleri bir astım krizidir.
- Bu korkuyu azaltmak adına, böyle zamanlar için bir plan geliştirin. Tatile giderken, yakınlardaki hastanelerin adres ve telefon numaralarını öğrenin. Sizi ilk kez tedavi etmek durumunda olacak tıbbi personel için, kullandığınız ilaçların ve diğer şeylerin bir listesini çıkarın (sağlık çalışanınızdan bir mektup gibi).
Astım karşısında sık gösterilen diğer bir tepki, egzersiz ve her türlü fiziksel aktiviteyi bırakmaktır.
- Doktorunuzun da onayı ile, spor limitlerinizi göz ardı etmedikçe, ilaçlarınızı gereğince aldıkça, ve egzersiz veya yoğun aktivite sırasında veya sonrasında oluşabilecek astım işaret ve semptomlarına dikkat ettiğiniz sürece, spor yapmaya devam edebilirsiniz. Bir spor uzmanı veya doktorunuzun yardımı ile uygun bir egzersiz programı geliştirebilirsiniz. Unutmayın ki, burada egzersiz dediğimiz şey bir yürüyüş ya da merdiven tırmanmak kadar basit bir şey olabilir. Astımınızı iyi kontrol edebildiğiniz sürece, egzersiz yapabilir ve fiziksel olarak aktif bir hayat sürebilirsiniz.
Kendinizi fiziksel olarak nasıl hissediyorsunuz?
Astımı olan kişilerin kendilerini nasıl hissettikleri günden güne değişiklik gösterebilir. Bunlar arasında sayılabilecek şeyler, yorgunluk hissi, sık hastalanma ve kilo almak olabilir. Bunların sebebi genellikle astımdır, ama bazen ilaçların yan etkisi de olabilir. Çoğunlukla ikisinin bir karışımıdır.
Uyumakta zorluk çekiyorsanız, buna ilaçlar veya astımın kendisi sebep
olabilir. Astım semptomları uykusuzluğa neden oluyorsa, ilaçlarınızın
değiştirilmesi gerekebilir. Doktorunuzu, sağlık çalışanınızı durumdan
haberdar edin. Ona danışmadan ilaçlarınızı asla değiştirmeyin.
Herkes gibi, astımı olan kişiler de akciğer enfeksiyonu, grip, nezle gibi hastalıklara yakalanabilirler. Bunlardan kaçınmanın dört önemli yolu şunlardır:
- Dengeli beslenin
- Yeterince dinlenin
- Ellerinizi sık sık yıkayın
- Her yıl grip aşısı olun
Astım tek başına kilo aldırmaz. Ancak, astım ilaçları (bilhassa hap ve sıvı olarak steroidler), hareketsizlik, hayat tarzında değişiklik, ve depresyon hisleri kilo almanıza sebep olabilir.
- İlaçlarınız yüzünden kilo aldığınızı düşünüyorsanız, doktorunuzla
görüşün. Başka bir ilaç size daha uygun olabilir. Ama asla doktorunuzun
onayı olmaksızın başka bir ilaca başlamayın.
- Hareketlenin! Astım yüzünden spor yapmayı bırakmayın.
- Astım hastası olmak tüm hayatınızı değiştirmeniz gerektiği anlamına gelmez. İstediğiniz şeyleri yapmakta zorlanıyorsanız doktorunuza danışın.
- Bazen astım hastası olmak konusunda üzüntü veya suçluluk duyguları yaşayabilirsiniz.
Bu sizin suçunuz değil. Astım milyonlarca insanda olan bir akciğer
hastalığıdır. Ancak kendinizi üzgün ve depresyonda hissediyorsanız,
doktorunuz ile görüşün.
Evin içindeki çevresel etkiler?
Evde ve ofiste astımınızı tetikleyen şeylerden sakınarak, astım semptomlarınızın
nüksetmesini önleyebilirsiniz. Toz böcekleri, küf veya duman gibi
şeyler astımınızı tetikliyorsa, bunlardan sakınmak için elinizden
gelen her şeyi yapın.
- Eviniz ve ofisinizi mümkün olduğunca tozdan arındırın.
- Küf astımınızı tetikliyorsa, serin ve rutubetli yerlerden (örneğin, bodrum katları) mümkün olduğunca uzak durun.
- Astım semptomlarınızı tetikleyen ev temizleme ürünlerinden uzak durun.
Duygusal tepkiler
Astıma karşı en sık gösterilen duygusal tepkiler şunlardır:
- Depresyon ve değersizlik hisleri
- Güvensizlik
- Kızgınlık
- Panik ve korku - özellikle astımdan ölme korkusu
Astım gibi kronik bir sağlık durumuna sahip bir kimsede depresyon ve değersizlik hisleri görülmesi olağandır.
Bazı insanlarda, özellikle uzun süredir kontrol edilemeyen astım durumuna sahip insanlarda, bu tür hisler daha sık görülür. Kendinizin veya bir aile üyesinin depresyonda olduğunu düşünüyorsanız, bir doktora danışın.
Kızgınlık ve öfke de astım hastalarında sık rastlanan duygulardır.
Bu hislerin kaynağını belirlemenin ve kızgınlığınızı daha verimli
kullanmanın yollarını arayın. Astımınızı etkin bir şekilde kontrol
etmekle kazanacağınız kontrol duygusu, astım hastası olmak yüzünden
hissettiğiniz kızgınlığı azaltmakta yardımcı olabilir. Astımlı hastalarda
panik ve korku duygularına da sıkça rastlanır. Bu, astımı olan bazı
kişilerin dışarı çıkmak ve spor yapmaktan niye kaçındığını izah edebilir.
Şunu unutmayın ki, astımınızla ilgili korkularınız, bunları önleme
konusunda atacağınız adımlarda çok faydalı olabilir. Ama ne kadar
bilgi sahibi olursanız, astımınızı o kadar etkin bir biçimde kontrol
edebilir ve korkusuzca yaşayabilirsiniz. |
|
|
|
